2026-yil 27-martdan boshlab Oʻzbekistonda faqat biometrik va genetik maʼlumotlarni hamda aloqa operatorlari abonentlarining maʼlumotlarini mamlakat ichida saqlash majburiy boʻlib qoldi. Bu haqda 2026-yil 26-martdagi ZRU-1125-sonli qonun talab qiladi — u «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi qonunning 27-1-moddasini yumshatdi. Oddiy sayt toʻplaydigan ism, telefon va manzillarni endi chet elda saqlash mumkin, agar bu davlat maʼlumotlarni munosib himoya qiluvchi 49 davlat roʻyxatiga kirsa yoki qonundagi qolgan ikki shartdan biri bajarilsa.

Bu — sayt egalari uchun amaliy tahlil, yuridik maslahat emas. Qonun va qarorlar matnini lex.uz saytida solishtirib koʻring: tuzatishlar chiqqanda ayrim tahlillar norasmiy tarjimaga tayangan edi.

2026-yilgacha qanday edi

«Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi ZRU-547-sonli qonun 2019-yil 2-iyulda imzolangan va 2019-yil 1-oktyabrdan kuchda. 2021-yilda unga 27-1-modda — «Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlarini qayta ishlashning alohida shartlari» qoʻshildi. Unga koʻra, axborot texnologiyalari, jumladan internet orqali qayta ishlanadigan fuqarolar maʼlumotlari Oʻzbekistonda jismonan joylashgan va shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilgan texnik vositalarda saqlanishi kerak edi.

Rasmiy jihatdan bu talab chet el hostingidagi ariza formasi boʻlgan deyarli har qanday saytga, bulutli CRM yoki chet eldagi xat yuborish xizmatiga tegishli edi. Regulyator yirik xorijiy platformalarga koʻrsatma berar, mahalliy biznes esa qulay servislar bilan qonun harfi oʻrtasida tanlov qilishga majbur edi.

ZRU-1125-sonli qonun nimalarni oʻzgartirdi

Qonun 2026-yil 26-martda imzolandi va rasmiy eʼlon qilingan kuni — 27-martda kuchga kirdi. 27-1-moddaning yangi tahriri uch toifadagi maʼlumotlar uchun majburiy lokallashtirishni saqlab qoldi.

Qaysi maʼlumotlar Sayt yoki servisdagi misol Qayerda saqlash kerak
Biometrik yuz yoki barmoq izi orqali kirish, mijozni video orqali identifikatsiya qilish faqat Oʻzbekistonda
Genetik tibbiy servisdagi DNK-test natijalari faqat Oʻzbekistonda
Aloqa operatorlari abonentlarining maʼlumotlari Oʻzbekistonda faoliyat yuritadigan operatorlarning bazalari faqat Oʻzbekistonda
Qolgan shaxsga doir maʼlumotlar F.I.Sh., telefon, e-mail, yetkazib berish manzili, buyurtmalar tarixi Oʻzbekistonda yoki uch shartdan biri bajarilganda chet elda

Qolgan maʼlumotlarni mamlakat tashqarisida saqlash va qayta ishlash mumkin, agar quyidagi shartlardan kamida bittasi bajarilsa:

  1. davlat shaxsga doir maʼlumotlarni munosib himoya qiluvchi davlat deb tan olingan boʻlsa;
  2. operator vakolatli organ talablariga javob beradigan namunaviy shartnoma shartlarini yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilgan va ularga rioya qilsa;
  3. operator vakolatli organ tasdiqlagan roʻyxatdagi shaxsga doir maʼlumotlarni boshqarish va saqlashning xalqaro standartlariga rioya qilsa.

Oddiy sayt uchun eng osoni birinchi variant: maʼlumotlarni roʻyxatdagi davlatda saqlash.

49 ta davlat roʻyxati

Shaxsga doir maʼlumotlarni yetarli darajada himoya qiladigan davlatlar Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-iyuldagi 415-son qarorida sanab oʻtilgan. Roʻyxatga 49 ta davlat va hudud kiritilgan. Bu Yevropa Ittifoqining barcha 27 ta davlati, jumladan Germaniya, Niderlandiya, Finlyandiya, Fransiya, Polsha va Estoniya. Yevropaning qolgan qismidan Buyuk Britaniya, Shveytsariya, Norvegiya, Islandiya, Lixtenshteyn, Andorra, shuningdek Gernsi, Jersi, Men oroli va Farer orollari kirdi. Keyin AQSh, Kanada va Rossiya, Osiyo va Tinch okeani mintaqasida Yaponiya, Janubiy Koreya, Singapur, Gonkong, Isroil va Yangi Zelandiya, Lotin Amerikasida Argentina, Braziliya va Urugvay bor.

Qozogʻiston roʻyxatda yoʻq

Agar sayt, CRM yoki buyurtmalar bazasi Qozogʻistondagi serverda turgan boʻlsa, birinchi shart ishlamaydi. Boshqa asos (namunaviy shartnoma shartlari yoki xalqaro standart) yoxud Oʻzbekistonga yoki roʻyxatdagi davlatga koʻchish kerak boʻladi.

Maʼlumotlarni roʻyxatdagi davlatlarga xalqaro kelishuvlar asosida yaratilgan tizimlar orqali uzatish, agar sizib chiqishlarga qarshi choralar koʻrilgan boʻlsa, alohida ruxsat yoki regulyatorni xabardor qilishni talab qilmaydi. Agar chet elga uzatishda maʼlumotlar baribir sizib chiqqan boʻlsa, operator aniqlangan paytdan boshlab 24 soat ichida vakolatli organga xabar beradi va 72 soat ichida sabablari hamda koʻrilgan choralarni tushuntiradi. Roʻyxatga oʻzgartirishlarni Vazirlar Mahkamasi IIV Migratsiya va personalizatsiya departamenti takliflariga koʻra kiritadi.

Sayt maʼlumotlari aslida qayerda saqlanadi

Saytdan olingan maʼlumotlar deyarli hech qachon bitta joyda qolmaydi. Formadagi ariza CRMga, pochtaga va Telegramga ketadi, tashrifni analitika qayd etadi. Qonun bu joylarning har biriga tegishli.

Maʼlumotlar qayerda saqlanadi Aynan nima Nimani tekshirish kerak
Xosting va sayt bazasi arizalar, buyurtmalar, xaridorlar akkauntlari server davlati: Oʻzbekiston yoki roʻyxatdagi davlat
CRM mijozlar kartochkalari, bitimlar tarixi, qoʻngʻiroqlar yozuvlari CRM provayderining maʼlumotlar markazi qaysi davlatda
Pochta va messenjerlar ism va telefon raqami bilan arizalar haqidagi bildirishnomalar xizmat xatlar va xabarlarni qayerda saqlaydi
Veb-analitika cookies, IP-manzillar, saytdagi xatti-harakatlar Google Analytics maʼlumotlarini amerikalik Google, Yandex Metrika maʼlumotlarini rossiyalik Yandex qayta ishlaydi: AQSh va Rossiya roʻyxatda bor
Toʻlov tizimlari toʻlovchi maʼlumotlari ularni toʻlov tizimi qayta ishlaydi, sayt karta maʼlumotlarini saqlamasligi kerak
Biometriya shaxsiy kabinetdagi Face ID, video-verifikatsiya faqat Oʻzbekistondagi serverlar

Agar saytda onlayn toʻlov mavjud boʻlsa, bildirishnomalar va cheklarni ham tekshirib koʻring, ular haqida Payme, Click va Uzum xizmatlarini saytga ulash maqolasida yozilgan.

Oʻz saytingizda nimani tekshirish kerak

  • Sayt toʻplaydigan shaxsga doir maʼlumotlar roʻyxati (forma, buyurtma, shaxsiy kabinet, cookies) va ular yuboriladigan servislar.
  • Har bir servis uchun maʼlumot saqlanadigan mamlakat: hosting, CRM, pochta, xat yuborish xizmatlari, analitika, onlayn-chat.
  • Agar mamlakat roʻyxatda boʻlmasa, masalan Qozogʻiston, — server koʻchirish yoki 27-1-moddadagi boshqa asos.
  • Biometrik maʼlumotlar, agar mavjud boʻlsa, faqat Oʻzbekistondagi serverlarda.
  • Maxfiylik siyosati: qanday maʼlumotlar, nima maqsadda, qancha saqlanadi va qayerga, jumladan xorijga ham uzatiladi.
  • Har bir formada maʼlumotlarni qayta ishlashga rozilik, oldindan qoʻyilgan belgisisiz.
  • pd.gov.uz saytida Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtish, agar baza Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlsa.
  • Maʼlumot oshkor boʻlib qolgan holat uchun tartib: 24 soat ichida vakolatli organga kim xabar beradi va 72 soat ichida tushuntirishni kim tayyorlaydi.

Tekshiruv odatda bir-ikki kun vaqt oladi, bandlarning sezilarli qismi esa maxfiylik siyosati va formalarni tahrirlash bilan yopiladi. Saytga pudratchi texnik xizmat koʻrsatayotgan boʻlsa, buni saytga texnik xizmat koʻrsatish paketiga qoʻshib qoʻyish qulay.

Qachon Oʻzbekistondagi server baribir qulayroq

Qonunning yumshatilishi mahalliy hostingni ortiqcha qilib qoʻymaydi. Mamlakat ichidagi auditoriya uchun Toshkentdagi server shunchaki yaqinroq, sayt tezroq ochiladi, yuklanish tezligi esa arizalarga ham, qidiruvdagi oʻrinlarga ham taʼsir qiladi. Agar mahsulotda keyinchalik biometriya paydo boʻlishi mumkin boʻlsa, koʻchib oʻtishga toʻgʻri kelmaydi.

Davlat va yirik buyurtmachilar qonundan qatʼi nazar, maʼlumotlarni Oʻzbekistonda saqlashni texnik topshiriq yoki shartnomada koʻrsatib qoʻyadi. Hujjatlar ham kamroq: xorijga uzatish uchun asosni tasdiqlash va roʻyxatdagi oʻzgarishlarni kuzatish shart emas.

Savol va javoblar

2026-yilda sayt maʼlumotlarini Oʻzbekistonda saqlash majburiymi?

Faqat uchta toifa uchun. 2026-yil 27-martdan boshlab OʻRQ-1125-sonli qonunga koʻra Oʻzbekistonda biometrik va genetik maʼlumotlarni hamda aloqa operatorlari abonentlarining maʼlumotlarini saqlash majburiy. Qolgan maʼlumotlarni 27-1-moddadagi uchta shartdan biri bajarilganda chet elda saqlash mumkin.

Saytni Germaniya yoki Rossiyadagi xostingda saqlash mumkinmi?

Mumkin. Germaniya, Yevropa Ittifoqining boshqa davlatlari va Rossiya Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-iyuldagi 415-son qaroridagi maʼlumotlar yetarli darajada himoya qilinadigan 49 ta davlat roʻyxatiga kiradi.

Server Qozogʻistonda boʻlsa-chi?

Qozogʻiston bu roʻyxatda yoʻq. 27-1-moddadagi boshqa asos kerak boʻladi: namunaviy shartnoma shartlari, majburiy korporativ qoidalar yoki maʼlumotlarni saqlashning xalqaro standarti. Ikkinchi yoʻl: Oʻzbekistonga yoki roʻyxatdagi davlatga koʻchish.

Google Analytics va Yandex Metrikadan foydalanish mumkinmi?

Mumkin. Google Analytics maʼlumotlarini amerikalik Google, Yandex Metrika maʼlumotlarini rossiyalik Yandex qayta ishlaydi va ikkala davlat ham roʻyxatda bor. Analitika va maʼlumotlarni chet elga uzatishni maxfiylik siyosatida koʻrsatib qoʻyish kerak.

Oddiy sayt qanday shaxsga doir maʼlumotlarni toʻplaydi?

Formalardagi ism, telefon va e-mail, yetkazib berish manzili va doʻkondagi buyurtmalar tarixi, shaxsiy kabinet maʼlumotlari, shuningdek veb-analitika yozib oladigan cookies va IP-manzillar.

Maʼlumotlar oshkor boʻlsa nima qilish kerak?

Chet elga uzatish paytida maʼlumotlar oshkor boʻlsa, operator aniqlangan paytdan boshlab 24 soat ichida vakolatli organga xabar beradi, 72 soat ichida esa sabablari va koʻrilgan choralarni maʼlum qiladi. Kim nima qilishini oldindan yozib qoʻygan maʼqul.

Shaxsga doir maʼlumotlar bazalari reyestrida roʻyxatdan oʻtish kerakmi?

Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestri pd.gov.uz saytida yuritiladi va Oʻzbekistonda saqlanadigan bazalar bilan bogʻliq. 2026-yilgi oʻzgartishlardan keyin sizning bazangizni roʻyxatdan oʻtkazish kerakmi-yoʻqmi, qonunning amaldagi tahriri boʻyicha yuristdan aniqlashtirib oling.